Kaynak, Arif Hudaverdi Yaman/Anadolu/Getty Images

Fotoğraf altı yazısı, Borsa İstanbul'dan 2 Kasım tarihi itibarıyla yeniden yükseliş haberleri gelmeye başladı.

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

"Bugün itibarı ile çıktım borsadan. Hem para hem sağlık gidiyor", "Sattım çıktım, borsadan ve riskli fonlardan", "Bir daha asla geri dönmemek üzere geçen hafta kol kesip çıktım, şükür iyi ki çıkmışım", "Zaman maliyeti hariç %20 zararla çıktım borsadan, kalanlara Allah sabır versin."

Bunlar, son günlerde sosyal medyada paylaşılan bazı mesajlar.

Benzer açıklamalara, Telegram gruplarında da rastlamak mümkün.

Veriler, fon krizinin ardından borsadaki yatırımcı saysında yüz binlerle ifade edilen bir düşüş görldüğünü gösteriyor.

Uzmanlara göre bundan çok daha önemlisi, borsada şirketlerin değerinin düşmesi oldu.

Son günlerde yükselse de endeks de fon krizi öncesine göre önemli seviyede düşmüş durumda.

Peki bütün bunlar ne anlama geliyor? Kriz borsayı ne boyutta etkiledi? Bundan sonra neler öngörülebilir?

BBC Türkçe , verileri inceleyerek ve uzman görüşlerine başvurarak araştırdı.

Fon krizinde şimdiye kadar neler oldu, ne kadar ödeme yapıldı?

Uzmanlara göre fon krizinin borsaya çeşitli açılardan olumsuz etkisi oldu.

BBC Türkçe 'ye konuşan East Capital Kıdemli Danışmanı Emre Akçakmak, "Borsayı hepimizin gördüğü gibi olumsuz etkiledi" diyor ve ekliyor:

"Bu beklenmiyordu demek doğru olmaz ama etki alanının beklenenden daha geniş olduğunu söyleyebiliriz."

BBC Türkçe 'ye konuşan ekonomist Prof. Evren Bolgün ise krizden 455 bin yatırımcının doğrudan etkilendiğini hatırlatıyor ve süreçten olumsuz etkilenen BİST (Borsa İstanbul) yatırımcısının ise bunun da üstünde olduğunu savunuyor.

Ağustos ayında ve Eylül ayının başında Borsa İstanbul'da endeks, 15.000 puan civarındaydı.

Fon krizinden sonra ise düşüş yaşandı.

2 Kasım'da endeks yaklaşık 10.600 puana kadar geriledi.

Bu, yüzde 25'den fazla bir düşüş anlamına geliyor.

Son günlerde ise endekste yeniden artışlar görülüyor.

Bununla birlikte endeks, Ağustos ayındaki seviyeden hâlâ uzakta.

10 Kasım'da endeks yaklaşık 11.660 puan seviyesindeydi.

Fotoğraf altı yazısı, Fon kriziyle ilgili Sermaye Piyasası Kurulu'na çeşitli eleştiriler yöneltiliyor.

Krizin ardından borsadaki yatırımcı sayısının azalması da dikkat çekti.

Türkiye Sermaye Piyasaları - Merkezi Saklama ve Veri Depolama Kuruluşu'nun (MKK) Veri Analiz Platformu'nda (VAP) 9 Kasım'da yayımlanan verilerinde, borsadaki yatırımcı sayısının 6 milyon 530 bin olduğu bilgisi yer alıyor.

Bunların 6 milyon 499 bin 284'ü yerli, 33 bin 57'si yabancı yatırımcı.

MKK'nın geçmişteki aylık bültenlerine baktığımızda 31 Ağustos'taki yatırımcı sayısının 6 milyon 810 bin, 30 Eylül'de ise 6 milyon 700 bin olduğu görülüyor.

Bu veriler, bu süreçte borsadan ayrılan yatırımcı sayısının yüz binlerle ifade edildiğini gösteriyor.

Yatırımcı sayısının düşmesi ne anlama geliyor?

BBC Türkçe 'nin görüştüğü üç küçük yatırımcı, fon krizi nedeniyle tepkili.

Haberde isimlerinin kullanılmasını istemeyen bu isimlerden bir öğretmen, bir yanda son süreçte kayyum atanan Peker GYO'daki kayıplarının tazmini için mücadele yürüttüklerini anlatıyor.

Bu yatırımcı, mağduriyetleri giderildikten ve son dönemde düşen hisseleri de kayıpları telafi olduktan sonra borsadan çıkmak istediğini söylüyor.

"Bir daha da asla borsaya girmem" diye devam eden yatırımcı, yaşadığı güven kaybı nedeniyle parasını ise döviz veya altına yatırmayı düşündüğünü belirtiyor.

Özel sektörde çalışan diğer yatırımcı ise Tera fonunda kayıp yaşadığını, meblağın yüksek olmaması nedeniyle bunun son ödemeyle kabaca telafi olduğunu, bir güven sorunu yaşadığını söylüyor.

Serbest çalışan bir üçüncü küçük yatırımcı ise yaşananları "hırsızlık" olarak tarif ediyor, tepki gösteriyor, bununla birlikte enflasyon karşısında borsadaki küçük yatırımlarına devam edeceğini ancak sadece büyük şirketlerden hisse alıp satacağını belirtiyor.

East Capital Kıdemli Danışmanı Emre Akçakmak, böyle dönemlerde yatırımcıların daha güvenli alanlara yönelme eğiliminde olduklarını vurguluyor:

"Genel çerçevede borsadan çıkıp daha güvenli limanlara yönelen yatırımcılar olacaktır. Borsada yatırım yapmaya devam eden yatırımcıların da değerlemeleri anlamlı ve çekici olan daha büyük şirketlere yöneleceğini söyleyebiliriz."

Kaynak, Mehmet Ali Ozcan/Anadolu/Getty Images

Fotoğraf altı yazısı, Eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya, iktidar partisinin 2004 yılındaki bir etkinliğinde. Kaya, 6 Kasım 2026'da tutuklandı.

Ekonomist Prof. Evren Bolgün ise borsada zararları bitsin diye bekleyen bir kesim olduğunu ve endeksin biraz daha yükselmesiyle bu kesimin de borsadan çıkabileceğini söylüyor.

Bolgün, Merkez Bankası'nın verilerini incelediklerinde son haftalarda bankala mevduatlarında artış gördüklerini belirtiyor ve bununla fon krizi arasında bağ kuruyor.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan da, 6 Ekim'de yaptığı açıklamada, fon piyasasında yaşanan gelişmeler sırasında banka mevduatlarının yaklaşık 800 milyar TL arttığını açıklamıştı.

Türkiye'de 2019'da 1 milyon 989 bin olan borsadaki yatırımcı sayısı, 2021'de 2 milyon 355 bin, 2022'de 3 milyon 784 bin, 2023'te 7 milyon 644 bin olmuştu.

Bu dönemdeki ekonomi politikalarının sonucu olarak bu sayının arttığını savunan Prof. Bolgün, mevcut durumda borsadaki yatırımcıların çoğunun küçük yatırımcı olduğunu, borsanın çok büyük bir bölümünü ise asıl olarak bu yatırımcıların değil yaklaşık 30 bin büyük yatırımcının belirlediğini söylüyor. Bütün bunlardan dolayı yatırımcı sayısının düşmesinin önemli olduğunu ancak asıl önemli olanın şirketlerin değerinin düşmesi olduğunu da ekliyor.

Bu süreçte borsadaki şirket paylarında da düşüş yaşandı.

Düşüşler sadece söz konusu fonlarla bağlantısı olan şirketlerde değil, borsanın genelinde de görüldü.

Hesaplar günlük olarak değişmekle birlikte uzmanlara göre borsadaki şirketlerin toplam değer kaybı, onlarca milyar dolar oldu.

"Şirketlerin değeri ciddi ölçüde ucuzladı" diyor Prof. Bolgün ve ekliyor:

"Borsa her yerde böyledir; hızlı düşer, yavaş çıkar. Onu yerine koymak aynı hızda olmuyor yani çıkış biraz zaman alıyor. Onun için de şeffaflık, güven, yabancı yatırımcının teveccühü gibi bir sürü unsurlar var."

Kaynak, Türkiye Cumhurbaşkanlığı/Murat Kula/AA/Getty Images

Fotoğraf altı yazısı, Hem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hem de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten, krizin üzerine gidildiği açıklamaları geliyor.

Bundan sonra borsada neler olabilir?

Emre Akçakmak, mevcut şartlarda soruşturma da devam ederken önümüzdeki döneme dair tahminde bulunmanın zor olduğunu söylüyor.

Son günlerde borsadaki yükselişi yorumlarken bunun doğal olduğunu, artış ve düşüşlerin yaşanacağını belirtiyor.

Bununla birlikte şu genel yorumu yapıyor:

"Biz iki ay önce buz dağının sadece görünen kısmından haberdar olduk. Zaman içinde biraz daha aşağılara doğru inilmeye başlandı. Yani çok kapsamlı bir soruşturma var gibi görünüyor. Ama biz hâlâ buzdağının aşağısının büyüklüğünü anlamaya çalıştığımız bir ortamdayız."

"Borsada piyasa değerine yükselmiş olan hisselerin ve tasfiyeye konu olan fonlarda yatırım yapılan hisselerin düştüğünü gördük. Bu zaten sürecin doğal bir sonucuydu ama bu negatif ortamda bu hisselerle beraber kurunun yanında yaşın da yandığını ve birçok hissenin aşağı geldiğini gördük. Borsada biraz taşların yerine oturmasını beklediğimiz bir dönemdeyiz."

Akçakmak bu noktada 2001 krizi sonrası yaşananları da hatırlatıyor:

"2000'lerin başındaki bankacılık krizi ve daha sonra bankacılık sisteminin yeniden yapılandırması gibi olumlu bir resme de yönelebiliriz. Bunları izleyeceğiz. Ama gördüğümüz ilk sinyaller şu anda her ne kadar geç kalınmış olsa da bu sürecin başladığı ve bazı noktalarda biraz daha ciddi adımların atıldığı yönünde."

Kaynak, Dilara Irem Sancar/Anadolu/Getty Images

Fotoğraf altı yazısı, Eylül 2026'da ortaya çıkan fon krizi, Borsa İstanbul'u çeşitli açılardan olumsuz etkiledi.

Olumsuz gelişmelere karşın Prof. Evren Bolgün, "Bir takım sıkıntılar var ama borsa açısından tabi şey yani bu yani en kötüyü gördük mü diye soracak olursanız, yani büyük ihtimalle gördük gibi kısa vade için" diyor.

Bolgün bundan sonra sürecin şeffaf ve adil şekilde yürütülmesi gerektiğini söylüyor.

Fon mağduriyetlerinin giderilmesinin öneminin de altını çiziyor.

Bolgün, uzun vade için ise ABD merkezli Morgan Stanley Capital International (MSCI) adlı finans şirketinin Haziran 2027'de alacağı karara kadar atılacak adımların kritik olduğunu çünkü bu kararın önemli olacağını belirtiyor:

MSCI, dünyanın en büyük ve en etkili borsa endeksi sağlayıcılarından biri olarak görülüyor.

Bu endeksler belirli bir hisse grubunun ortalama performansına dair gösterge olarak kullanılıyor.

Dünyanın en büyük yatırım fonları hangi ülke ve şirket hisselerine yatırım yapacaklarına karar verirken MSCI endekslerini de dikkate alıyor.

MSCI 15 Ekim'de, Türkiye hisse senedi piyasası endekslerindeki bazı işlemleri ikinci bir karara kadar dondurdu.

MSCI, karara gerekçe olarak "Fon holdingleri ile yakın ilişkili bazı küçük ölçekli şirketler arasındaki muhtemel koordineli satışlara dair kurumsal yatırımcılar tarafından dile getirilen ciddi endişeleri" gösterdi.

Şirket tarafından yapılan açıklamada bu durumun "Halka açıklık oranlarının güvenilirliğine ve piyasa bütünlüğüne zarar verdiği" ifade edildi.

MSCI'nin yıllık değerlendirmesini Haziran ayında yapması bekleniyor.

Fotoğraf altı yazısı, ABD merkezli MSCI, dünya çapında yüzbinlerce endeks yayınlıyor.

MSCI'nin Türkiye ile ilgili kararını duyurmasının ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek X hesabından paylaşım yapmıştı.

Şimşek, 16 Ekim'de yaptığı paylaşımda "Uluslararası endeks sağlayıcıların değerlendirmelerini de dikkate alarak Sermaye Piyasası Kurulu'nun düzenlemeleriyle bilgi akışı güçlendi, nihai pay sahipliği daha şeffaf hale geldi" ifadelerini kullanmıştı.