AB'den dijital dünyada ezber bozacak adım! Kullanıcıları platformlara bağlayan sistemler için yeni dönem başlıyor

Giriş Tarihi: 11 Kasım 2026 13:25 Son Güncelleme: 11 Kasım 2026 13:26

A Haber’i Google'a ekleyin, doğru kaynaktan haberi alın!

Avrupa Birliği (AB), sosyal medya platformları ve teknoloji şirketlerinin kullanıcıları ekran başına kilitleyen, tüketicileri farkında olmadan harcamaya yönlendiren uygulamalarına karşı harekete geçiyor. Dijital Adalet Yasası kapsamında hazırlanacak yeni düzenlemeyle sonsuz kaydırma ve otomatik video oynatma gibi bağımlılık yaratan özelliklerin kapatılabilmesi, kullanıcıları yanıltan dijital tasarımların yasaklanması ve çocukların çevrim içi oyunlarda para harcamaya teşvik edilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Kuralları ihlal eden şirketlere küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek.

Dijital dünyada kullanıcıların dikkatini ve zamanını kazanca dönüştüren teknoloji devlerine karşı Avrupa'dan kapsamlı bir hamle geliyor. Avrupa Birliği, sosyal medya platformlarından çevrim içi oyunlara, influencer reklamlarından abonelik sistemlerine kadar dijital dünyadaki tüketici haklarını güçlendirecek yeni düzenlemeyi açıklamaya hazırlanıyor.

AB Komisyonu, "Dijital Adalet Yasası" (Digital Fairness Act) adı verilen düzenlemeyle kullanıcıları manipüle eden, farkında olmadan para harcamalarına neden olan ve platformlarda daha uzun süre kalmalarını teşvik eden uygulamaları hedef alıyor.

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, platformların bağımlılık yaratan özellikleri kullanıcıların isteği üzerine kapatabilmesini zorunlu hale getirmek. Böylece kullanıcıların sosyal medya ve dijital uygulamalarda geçirdikleri zamanı kontrol etmelerinin önündeki engellerin kaldırılması amaçlanıyor.

Bu fotoğraf, 24 Ekim 2025'te Avustralya'nın Gosford kenti yakınlarında yaşayan 14 yaşındaki bir çocuğun evinde cep telefonundan sosyal medyayı incelerken çekildi.

SONSUZ KAYDIRMA VE OTOMATİK VİDEO TUZAĞINA SON!

Sosyal medya platformlarında kullanıcıların ekran başında daha fazla zaman geçirmesini sağlayan tasarımlar, yeni düzenlemenin hedefinde.

Özellikle sonsuz kaydırma, otomatik video oynatma ve kullanıcıları sürekli yeni içeriklere yönlendiren sistemler için yeni sınırlamalar gündemde.

Düzenlemeyle platformların, kullanıcıları aşırı ve kontrolsüz kullanıma teşvik eden özellikleri devre dışı bırakma seçeneği sunması gerekecek.

Böylece kullanıcılar, uygulamaların kendilerini sürekli yeni içeriklere yönlendiren algoritmik ve tasarımsal mekanizmaları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabilecek.

DİJİTAL TUZAKLAR YASAKLANIYOR! KULLANICIYI ALDATAN TASARIMLARA GEÇİT YOK

AB'nin hedefindeki bir diğer uygulama ise dijital dünyada "dark patterns" olarak bilinen karanlık tasarımlar.

Kullanıcıları istemedikleri ürünleri satın almaya, ücretli aboneliklere katılmaya veya farkında olmadan belirli ayarları kabul etmeye yönlendiren manipülatif arayüzler yasaklanacak.

Özellikle internet alışverişlerinde karşılaşılan sahte stok uyarıları, yanıltıcı pop-up bildirimleri, önceden işaretlenmiş ek hizmet seçenekleri ve tüketicileri acele karar vermeye zorlayan tasarımlar düzenleme kapsamına alınacak.

Bu fotoğraf, 30 Ekim 2025'te Avustralya'nın Sidney kentinin batısında, evinde koltukta oturarak iPad'inden YouTube izleyen 6 yaşındaki Enrique Navarro'yu gösteriyor.

AB, kullanıcıların özgür iradeleriyle karar vermesini engelleyen bu yöntemlere karşı daha güçlü tüketici koruması oluşturmayı hedefliyor.

ÇOCUKLARI OYUN BAĞIMLILIĞI VE GİZLİ HARCAMALARDAN KORUYACAK!

Yeni düzenlemenin en önemli başlıklarından biri de çocukların dijital oyunlarda para harcamaya teşvik edilmesi.

Çocuklara yönelik oyunlarda "kazanmak için öde" ve "ilerlemek için öde" sistemlerinin yasaklanması planlanıyor.

Özellikle oyuncuların daha hızlı ilerlemek, rakiplerini geçmek veya oyun içinde avantaj elde etmek için sürekli ödeme yapmaya yönlendirildiği mekanizmalar hedef alınıyor.

Oyunlarda kullanılan sanal para birimlerinin gerçek dünyadaki karşılıklarının da açıkça gösterilmesi gerekecek. Böylece çocukların ve ailelerin oyun içi harcamaların gerçek maliyetini anlaması sağlanacak.

ÜCRETSİZ DİYE BAŞLAYAN ABONELİKLERİN FATURASI GİZLENEMEYECEK!

AB'nin düzenlemesi, tüketicileri farkında olmadan ücretli aboneliklere dahil eden şirketleri de hedef alıyor.

Ücretsiz deneme süresinin sona ermesiyle otomatik olarak ücretli aboneliğe geçilen sistemlerde kullanıcıların önceden bilgilendirilmesi gerekecek.

Platformlar, ücretsiz denemenin hangi tarihte sona ereceğini ve hizmetin devam etmesi halinde ne kadar ücret alınacağını açıkça bildirecek.

Ayrıca tüketiciler talep ettiklerinde otomatik yanıt sistemleri yerine gerçek müşteri temsilcilerine ulaşabilecek.

Çevrim içi alışverişlerde ise ürünün toplam fiyatının ödeme aşamasından önce gösterilmesi zorunlu hale getirilecek. Son aşamada ortaya çıkan gizli ücretler ve ek masraflar nedeniyle tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Fransa'nın Toulouse kentinde 5 Ekim 2020'de çekilen arşiv fotoğrafında, tablet ve cep telefonu ekranlarında Facebook ve Instagram logoları görülüyor.

INFLUENCER REKLAMLARINA DA SIKI DENETİM!

Düzenleme, sosyal medya fenomenlerinin ve influencer'ların reklam faaliyetlerini de kapsıyor.

Markaların ürün tanıtımı için influencer'lara ödeme yaptığı içeriklerde reklam olduğunun açıkça belirtilmesi istenecek.

Böylece kullanıcıların karşılarında gördükleri içeriğin bağımsız bir tavsiye mi yoksa ücret karşılığında hazırlanmış bir reklam mı olduğunu anlamaları sağlanacak.

Özellikle finansal ürünler ve yatırım tavsiyeleri üzerinden yapılan yanıltıcı tanıtımlar da düzenlemenin tartışılan başlıkları arasında bulunuyor.

TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNE CİROLARININ YÜZDE 6'SINA KADAR CEZA

Dijital Adalet Yasası'nın en dikkat çekici maddelerinden biri de teknoloji şirketlerine yönelik ağır yaptırımlar.

AB'nin hazırladığı teklife göre geniş çaplı ihlallerde şirketlere yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek.

Reuters'ın incelediği taslakta, kullanıcıları daha fazla harcamaya yönlendiren haksız dijital ticari uygulamalar ve çocukları hedef alan kişiselleştirilmiş reklamlar da yaptırım kapsamındaki başlıklar arasında yer alıyor.

Bu düzenleme, özellikle büyük teknoloji şirketleri, e-ticaret platformları ve sosyal medya uygulamaları açısından önemli sonuçlar doğurabilecek.

AVRUPALILAR DİJİTAL TUZAKLAR NEDENİYLE YILDA 10,3 MİLYAR AVRO KAYBEDİYOR

AB'nin harekete geçmesinin arkasında dijital dünyadaki manipülatif uygulamaların yol açtığı ekonomik zarar da bulunuyor.

Resmi verilere göre, sorunlu dijital ticari uygulamaların Avrupa'daki tüketicilere yıllık maliyeti 10,3 milyar avroya, yani yaklaşık 11,5 milyar dolara ulaşıyor.

AB Tüketiciyi Koruma Komiseri Michael McGrath, popüler dijital platformların yüzde 97'sinde karanlık tasarım örneklerine rastlandığını belirterek haksız ticari uygulamalarla mücadelenin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Avrupa Tüketici Örgütü temsilcisi Agustin Reyna da düzenlemeyi, tüketicilerin internette ne kadar zaman ve para harcadıkları üzerindeki kontrolünü yeniden kazanmaları açısından gerekli bir araç olarak değerlendirdi.

TİKTOK'A DA MERCEK TUTULDU: ALGORİTMALAR KULLANICILARI ÇIKMAZA SÜRÜKLÜYOR

AB'nin dijital platformlara yönelik denetimleri Dijital Adalet Yasası'yla sınırlı değil.

Avrupa Komisyonu, 6 Kasım 2026'da TikTok'un "Sana Özel" akışında kullandığı öneri sisteminin, Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal etmiş olabileceğine ilişkin ön bulgularını açıkladı.

Komisyon, kullanıcıların belirli içeriklerle etkileşime girmesi halinde algoritmanın benzer içerikleri sürekli karşılarına çıkardığını ve bunun özellikle ruh sağlığı sorunları, yalnızlık ve beden algısıyla ilgili içeriklerde zararlı bir döngü oluşturabileceğini belirtti.

Bu mekanizmanın özellikle çocuklar ve hassas durumdaki yetişkinler açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekildi.

AB'nin yeni düzenlemesiyle birlikte dijital platformların kullanıcı davranışlarını manipüle eden tasarımlarına karşı denetimin daha da sıkılaştırılması hedefleniyor.

Dijital Adalet Yasası'nın açıklanmasının ardından teklifin Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından değerlendirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla düzenleme henüz yürürlükte değil. Ancak kabul edilmesi halinde teknoloji şirketlerinin kullanıcılarla kurduğu ticari ilişkilerde önemli değişiklikler yaşanabilecek.

Dijital mecra denetimden kaçıyor "DİJİTAL MECRA DENETİMDEN KAÇIYOR"

İngilterede 16 yaş altına alışveriş sitesi yasağı gündemde İNGİLTERE'DE 16 YAŞ ALTINA ALIŞVERİŞ SİTESİ YASAĞI GÜNDEMDE

Dijital platform denetiminde yeni dönem DİJİTAL PLATFORM DENETİMİNDE YENİ DÖNEM

Yapay zekalı tacize karşı dijital kalkan YAPAY ZEKALI TACİZE KARŞI DİJİTAL KALKAN